Behin batean Loiolan - Ipuina

Ni ez naiz ona izan amodio kontuetan. Gainera, ez naiz oso ederra eta nire lotsak nire aurka jokatzen du beti, inorekin egon nadin nahi balu bezala.

Behin gertatu zitzaidan istorioa kontatuko dut, nola naizen hobeto azaltzeko.

Donostiako auzo batean izan zen, duela denbora asko. Loiolako auzoan egin zuten erromeria bat. Batek daki nork antolatu zuen, baina niri lagun batek esan zidan hara joateko, ondo pasatzeko aukera paregabea baitzen.

Hara heltzean, neskatila bati erreparatu nion. Ederra baino ederragoa zen, ile labur samarra, begi berde liluragarriak, azal fina, argala eta ondo zaindua, soineko labur bat zeraman, kolore alai batekoa, ez naiz oroitzen zeinekoa.

Bera lasai zebilen dantzan, musikaren doinua jarraituz. Minutuak ematen zituen gorputza mugitzen, eta nire begiek bere gorputza jarraitzen zuten. Segunduak minutu bihurtzen ziren, eta berak jarraitzen zuen bere dantza ederra, nire bihotza liluratuz. Inguruko ezertaz ohartzen nintzen, bere inguruan ez bazegoen.

Bere dantza deskribaezina da gaur egun ere. Txori baten moduan mugitzen zen, lasai, aske, pozik. Mugimenduak, lasaiak ziruditen arren, arinak eta zailak ziren, baita jarraitzeko ere.

Berari jarraika nituen begiak, ederra zelako, maite nuelako agian, baina bera ikusten nuenean zeozer arraroa sentitzen nuelako. Amodioa? Pasioa? Desioa? Ez dakit nola deskribatu bihotzak esaten zidana, baina benetan zirraragarria zen, neskatxa hura bezala.

Eta, behingoagatik, nire beldurrei uko egin nien eta neskatxari hurbildu nintzaion. Hark ikusi eta niregana abiatu zen. Dantzan hasi ginen eta nire indarrak agortu arte egon ginen gorputzari astindu ederra emanez. Azkenean, jesartzea erabaki genuen, nekatuta geundelako. Hitz egiten hasi ginen, hainbeste biraoren ostean. 

Aise hitz egin genuen, mantso eta pozik. Bera irribarretsu zegoen nirekin, pozik sentitzen zen nirekin, hala esan zidan bada. Neu ere pozarren nengoen, maite nuen neskatilarekin hitz egiten nenbilelako. Berak, orduan, esan idan nahi nuena esan behar niola, ez zuelako gezurrik nahi, eta adi entzungo zidalako.

Ez nuen sinesten. Maite nuen neskak ezkonduta bageunde bezala mintzatzen zuen. Maite nuela esan behar nion, eta hitz egin zidan moduan hitz egin ziezadala nahi nuen, ezkonduta egongo ginelako orduan.

Bat-batean denek bere kaxa mugitzen hasi ziren, etxera joango balira bezala. Neskatxak ez zuen jaramonik egin eta nik ez nuen presarik, nire lagun bat galduta baitzegoen. Mozkortuta, agian; galduta, baliteke; neska batekin, ziurrenik.

Bakarrik geunden. Bere begiei tinko eutsi nien nire begiradaz. Haien edertasunaz are gehiago ohartu nintzen instant horretan. Txinparten moduko distira zuen begi ninietan, eta berde koloreko begiek tenteldu ninduten.

Azkenean, begiei erreparatzeari utzi eta gauza asko esan nizkion solasaldi lasai batean:
 - Nola dantzatu izan duzu ni bezalako mutil itsusi batekin?
 - Gustuko zaitudalako, zuk ni bezala.
 - Nik ez zaitut gustuko, maite zaitut, panpoxa.
Azken esaldi honen ostean, gelditu nuen. Trago bat ur behar nuen, esango niona esateko prest egoteko.
 - Nola izan daiteke zu bezalako neskatxa eder baino ederragoa oraindik ezkongai egotea?
 - Batek daki. Zer, ba?
 - Maite zaitudalako, eta ni maite izango nauzu. Ikusi zaitudanetik liluratu nauzu eta ez dut denbora galdu nahi. Nirekin ezkondu nahi ahal duzu?

Neskatxak edalontzi bat hartu zuen eta hortik edan zuen. Arnasa sakon hartu zuen, erantzuteko itxaroten, nire pazientzia proban jarriz, baita neu urduri jarriz.
 - Gaur ezagutu dudan mutil batek ezkontzeko esan dit... Eta neuk zer esango diot?
 - Baietz esadazu, maittia. Zure bihotzak hori esaten dizu, nire esaten didan bezala. Nirekin ezkonduko al zara?
 - Bai, ezkonduko naiz.

Hauxe gertatu zitzaidan. Lehenengoz nire bizi osoan, adoretsu izan nintzen eta garaile atera. Beldurrei uko eginez ezkondu nintzen nire emakumearekin. Maite nuen, eta egia esateagatik bizi naiz bizi naizen bezala.

Indalezio Bizkarrondo "Bilintx" 
Egan, "Loiolan jai jai"

Agur herriari! - Ipuina

Denbora asko neraman nire herritik kanpo. Itzultzeko beharra sentitzen nuen, herrimina agian, baina mina sentitzen nuen. Horregatik aukeratu nuen nire herrira itzultzea. Bidaia luzea zen eta agortuta nengoen, baina ilusioz beteta, hazten ikusi nuen herriaz berriz ere gozatzeko. Bat-batean, lo-kuluxka baten ostean, begiak ireki nituen. Lokarturik egon arren, mendi itzel batzuk zeuden ikusgai. Ederrak baino ederragoa, eta tontorrak elurrez beteta. Neke aurpegiak irribarre ederra egin du, mendi ondoan dagoelako nire herri maitea. Poztasuna dastatzen hasi naiz, jaki goxoa bailitzan. Hain hurbil nago nire jaioterritik...

Azkenean heldu naiz. Baina herria ez dago utzi nuen bezala. Ez dut jendea ezagutzen. Ezta jendeak ni ere. Arraroa da, baina nire herria denez, onartzen dut, hala egin behar dudalako. Baina hemengoa naizela dakite denok; urrutitik natorrelako omen da? Batek atzerriko berriak kontatzeko eskatu dit, mendien beste aldeko ezer ez dakitelako.

Baina denbora pasa ahala, jende gehaigo ezagutzen hasi naiz. Landako langile umilak, nekazari onak, mendi haietan, hain altuak eta ederrak direnetan, hor dabiltzaten artzainak bere aker eta ardiak, iturri bidean dagoen neskatxa ederra, urteak pasa arren lehen bezain ederra dena... Hor daude guztiak. Gainera, ohitura ez dute galdu. Ama Birjinari eskerrak ematen diote orogatik, gure zaindari eta amatxo baita.

Ordua heldu da. Ez dut galduko ohitura neuk, herritar zintzoak. Gure Ama Birjinari otoitz egiten diot, denon alde egin dezan. Hala ere, ez dut denongan pentsatu behar, denok ez baitute behar batzuk bezainbeste laguntzarik. Hobeto pentsatu ostean, bi otoitz egin ditut. Gazteen alde, baserrietan gal ez daitezen, baina herria utz ez dezaten, hau baita paradisua. Baina beste pertsona batek ere behar du laguntza: neuk. Bakea nahi dudalako, niretzat, herriarentzat... Denontzat.

Baina herria utzi behar dut. Etortzea zertarako? Berriz alde egiteko? Zorakeria dirudi, eta hala da. Ez dut ezer egin hemen. Gainera, min gehiago sentituko dut orain, herria berriz utziko dudalako. Herria gero eta urrunago ikusten dut segunduro eta bihotzak zeozer esan nahi dit: gelditzeko eskatzen dit, ez baitu herritik alde egin nahi. Saltoka dabil, zoratuta, nik sufritzea nahi balu bezala. Orain bai sentitzen dudala mina, herria uztearen mina, herrimina, jasaten nuena, egoera garratz hori.

Baina aldendu ahala, honakoa esan nahi diot herri ederrari: Agur, nire herria, nire sorterria! Agur esaten dizut zuri, haurra nintzeneko leku maitatua, agur! Jainkoak entzun ditzala umeen hitzak, haiek behar baitute Jainkoa errukitsua.

Baina hau esatean konturatzen naiz, gaztea baina zaharra eta adinduna naizen arren, ni ere naizela ume horietako bat. Oraindik ez dut galdu herriarekiko maitasuna, eta oraindik Jainkoaren mantu beroa behar dut nire gainean gaiztakeriatik ihes egiteko eta bizitzan salbu egoteko.

Baina bideari ekin diot. Bidean noala, gauza asko ikusten ditut, gehienak penaz. Baina bidea jarraitu behar dut. Hark narama nire helmugara, zelaietan barrena sartuz eta hauek zeharkatuz.

Bide alboan haritza ikusi dut, nire herriko zuhaitzik errespetatuena eta maitatuena, zuhaitz bat den arren. Gogora ekartzen dizkit beti arbola honek txikia nintzeneko oroitzapenak. Izan ere, gaztea nintzenean, mezara joan ostean, zuhaitza ikusten nuen beti, eta haren ondoan gelditu ohi nintzen denbora luzean zehar. Azkenean, ama nire bila zetorren, baina bera zuhaitzaren ondoan jesartzen zen eta nik, tximino bainintzan, adarretara igo eta han kulunkatzen nintzen, jausteko beldur barik.

Aurrera egitean, beste gauza eder bat aditu dut: elorria. Bidea jarraitzerakoan, baratze baten ondoan aurkitu dut elorria, garaia dela eta txuri-txuri egonez. Ederra da, eta ederrak egiten ditu inguruan dauden zuhaixka, belar xixtrin eta loreak zimelak. Bizi eta edertasun sinboloa izan da beti guretzat, eta hala jarraitzen du, gauzak edertuz eta bizitza emanez orori.

Eta azkenean, bidearen amaieran, hor ikusten dut nire etxea. Ezin dut sinetsi. Beti bezala jarraitzen du, baserri ederra izanez. Egurrez eta harriz egina, nire gurasoek edertu zuten, margolan bat bailitzan. Niretzat paradisu izan den lekua aditzen dut, eta malkoak isurtzeari ekin dut. Pozik nago, etxeak zutik eta eder dirauelako, baina triste sentitzen naiz, nire paradisuari sorbalda eman diodalako eta alde egingo dudalako. Negar egiten hasi naiz, eta batek daki noiz geldituko dudan. Agian, paradisua utzi osteko mina sendatzen zaidanean, itzultzean...

Baina azkenean, denoi gertatzen zaiguna gertatzen ari zait. Nork ez du bere etxea maite? Nork ez du uste bere etxea paradisua denik? Azkenean, itzuliko naiz eta berriro egin dut irribarre.

Jean Baptiste Elizanburu

Agur Xiberoa - Ipuina

Heldu zait eguna. Sorterria utzi behar dut, nire nahiaren aurka. Nire Xiberoa ederrari agur esateko ordua heldu zait. Oraindik gaztea naiz, baina alde egin behar dut. Parisera joango naiz. Ez diot erronkari inolako beldurrik. Hara joango naiz, xiberoar gazte hau, adore guztia edukiz. Gosea jasango nuela esan didate ingurukoek, burutik jota nagoela ere entzun dut hemendik. Baina berdin dit. Pozik nago, Paris ederrera joango naizelako, baina Xiberoa maitea uzteak malkoak isurtzera behartzen nau. Hala ere, Parisera joan beharra dut. Beharrak nahiak baino indar gehiago du. Baina, zaila da egoera. Hazten ikusi nauen herriari agur esan beharra gogorra da oso. Horregatik, bostak inguruan, negar egiten hasi naiz. Negar algaraka. Herrimina jasaten hasi naiz, nire herritik alde egin baino lehen.

Agur esaten dizut Xiberoa, batek daki agur den. Nik nahiago nuke gero arte bat izatea, baina ez dut etorkizuna kontrolatzen, ez naiz horrenbesterako gai. Agur, bai, Xiberoa, mundu osoko lekurik ederrena, agur. Zure zelai orlegi ederrak eta ardiak, zure elizak eta etxeak, zure gazteluak eta jendea, guzti hori faltan botako dut. Baina Parisenen nagoenean, ez zaitut ahaztuko. Nire ametsak hemen daude. Xiberoan nagoela amestuko dut, eta horrela Pariseko ametsik ederrenak izango ditut nik, xiberotar honek.

Baina, Parisen egotea ez da izango ezer txarra. Sorte handia izan dut, jauregi handienetan, hoberenetan, dotoreenetan egongo naiz. Hor bizi izango naiz denbora luzean zehar. Gainera, horrelako bizimodua izanez, oso ondo egongo naiz, jakirik goxoenak eta airerik freskoena arnastuko dut. Iritsi bezain laster, ingurura begiratuko dut, ezker-eskuin, goitik behera, eta gauza asko ikusiko ditut. Nire bihotzak txoriak bilatuko ditu, Xiberoako txoriak, baina hor ez dira izango, Parisen ez baitago horrelakorik.

Hainbeste pentsatu ostean, triste sentitu naiz; hasperenka hasi naiz, ez dudalako nire herria utzi nahi. Negar egiteari utzi diot, eta hasperenak agertu dira nire ezpainetan begietatik isuritako malkoen ordez. Eta berriro etorri zait tristura, tristezia. Bakarrik sentituko naiz, han, urrun, Xiberoa maitetik urrun.

Baina orain ez dut pentsatu behar, ametsak ahaztu behar ditut. Horregatik nire lagunik hoberenari, nirekin etor zedin nahi nuenari, horri esan diot Atharratzera joan dadin nirekin, ez bainaiz gai bakarrik joateko. Eta, zergatik joan nahi dut Atharratze ederrera? Txorien kantuak entzutera. Haiek entzun behar ditut, beraien abesti eta doinu goxo eta ederrak ahaz ez ditzadan. Negar egiten hasiko naiz, bai, baina hunkituta egongo naizelako, hazi naizen doinua berriz entzungo dudalako.

Asko pentsatu dut eta honakoa esan nahi diot nire Xiberoa maiteari: "Entzun nazazu, Xiberoa maite, beti izan zara nire herria, maite izan dudana. Izan zaitez ni maitatu izan dudana hemen ez nagoen bitartean. Eta ez ahaztu, euskaldun guztiok maite zaitugu, zu, Xiberoa maitea, zu zarelako euskaldunon garaikurra".

Parisera heldu bezain laster, bakarrik sentituko naiz; jendez inguratuta egongo naizen arren, bakarrik egongo naiz zu barik, Xiberoa, bakarrik utzi baninduzu bezala. Eta zergatik egongo naiz hain triste hain ondo bizi izango banaiz? Paris ederra delako, baina ez zu bezainbeste. Zu, Xiberoa, zu bakarrik maite zaitudalako.

Pierre Topet "Etxahun"
Niko Etxart, "Agur Xiberua"

Neguan, elurte batez - Ipuina

Urtaro hotza etorri zaigu, beroa hotzarekin ordezkatuz, eguzkia lainoekin, sargoria elurrarekin. Gainera, nire oroimenak esan dit ezagutzen dudan negurik hotzena dela aurtengoa. Eta zein da modurik hoberena beroa lortzeko maite dudan pertsonarekin egotea baino, eta laztanak egiten badizkiogu elkarri, eskua bere masail ederretik pasatuz, bere aurpegia ferekatuz, bere aurpegiko edertasunaz konturatzeko, hala hobe. Hala ere, hoztuta nago, hotzak akabatuko nau. Hainbeste da jasaten dudan hotza ezen ez ditut sentitzen nire gorputzeko zati batzuk. Sudurretik haize izoztua arnasten dut, izotza sudurraren barruan banu bezala. Heze dut sudurra, baina izoztuta. Irudia barregarria izan daiteke ikusten nauenarentzat, baina nik sufritzen dut. Mina dut, hotza sentitzen dut, hoztuta nago. Baina gauza batek pozten nau, berotzen nau, hotza galtzea dakarkit. Bihotza. Sutan dago. Bihotzetik datozkidan sugarrek beroa ematen didate, ondo sentitzea lagatzen didate.

Berdin dit elurrak nire etxea gainezka edukitzea. Berdin dit etxetik atera ezin izateak hotzaren ondorioz. Berdin dit izotzak atea jotzen didala etxera sartu nahian, berarentzat ere hotz ikaragarria egiten duelako. Hotza sentitzea eragiten didan gauza orok berdin dit, bihotz-sugarrk ditudan bitartean.

Hotza egingo duela dirudi. Eta hala jarraituko omen du. Lurreko legeek hala esaten dute. Sufrituko dugu, lurraren hotza pairatuko dugu gure zoriona lortzeko. Beroa sentitzeko hotza jasan behar dugu. Baina mirari bat gertatu da. Sugarrek izotza desgiten dute. Nire hotza desagerrarazten du bihotzak bere su gogor eta ederrarekin. Gainera, hotz gehiago egiten duen heinean, sua are eta handiago eta boteretsuago bihurtzen da. Hotz horrek sua eraikitzen du nigan.

Orain beroa sentitzen dut bihotzean, pozik nago eguraldi eder baina gogor hau gure lurrean dugun arren. Suak ez du eteten, eta hala espero dut. Hala jarraitzea, nire bizia jasangarria izatea, sugar horrek jarrai dezan. Baina zertarako sugarra? Hotz zakarretik aldentzeko? Ez. Zurekin egoteko, maitea. Zure alboan egoteko, zu sentitzeko. Baina zurekin egoteko bihotzean dudan sugar sendoa partekatu behar dut, zuk ere sua izan dezazun bihotzean, bero senti zaitezen. Eta nik emango nizuke, eta zuk nahi izango zenuke. Baina besteei ez litzaieke gustatuko.

Zuk nik sentitzen dudana senti dezazun erregutzen diot Jainkoari. Hark emango dit behar dudan indarra eta adorea zurekin egoteko, une txiki bat bada ere. Eta maiteari erakutsiko diot gupida, sugarrak eskatzen duena, errudunek ere merezi dutelako, hauek ere gurekin errukitsuak direlako.

Horrela jokatuz, Jainkoak esandakoa betez, maitea, sinets iezadazu, mesedez: zarena bezain ederra izango zara, baina orain ere sugarrak zugan indarra izango du, eta emakume hoberenetan hoberena izango zara. Denek jakingo dute nor zaren, eta ez nire maitea izateagatik, neuk baino ez jakingo baitut zu maite zaitudala. Pozaren pozez biziko naiz, eta zerurako bidea irekiko didazu, sugarrak hala eskatzen dizulako, niri ere gauza bera eskatzen didan bezala. Maite nauzula uste dut, baina ziur egon: nik maite zaitut eta betiko maite izango zaitut, minak min, zoritxarrak zoritxar, beti egongo zara nire sugarrean eta beti maite izango zaitut.

Arnaud Oihenart

Kontrapas - Ipuina

Hasi baino lehen, nire hizkuntzari honakoa esan nahi diot: "Euskara, atera zaitez kanpora"

Nire herriak, Garazi ederrak, nire hizkuntzagatik egin duena ezin daiteke deskriba. Zoragarria da, umiltasunez lan eginez, gure hizkuntza maitearen alde egin duena. Hor inork ez daki euskara ez denik, denek menperatzen dute, denek lan egiten dute euskararen alde, eta beste herrietara eramaten saiatzen dira. Euskara beste maila batera eramateko lan egiten dute, hizkuntzak merezi duen tokia har dezan, beste hizkuntzen gainean egon dadin, bere hizkuntza-errege tronua berreskura dezan.

Horregatik esaten diot nik nire hizkuntzari: "Euskara, atera zaitez plazara".

Hala ere, oraindik jende asko dago euskararen kontra daudenak. Askotan esan dute ezin daitekeela idatzi, oso zaharra delako. Baina konturatu beharko dira, orain, gaur, atzo ez bezala, euskara idatz daiteke, hizkuntza eder honetan testu ederrak egongo direla. Orduan esango dute arrazoirik ez dutela eta euskara ikasi eta maitatuko dutela.

Nik, horren ostean, euskarari honakoa esango diot: "Euskara, atera zaitez mundura"

Askok zioten euskarak ez zuela garrantzirik izan behar gure munduan, hizkuntza bezala ez zela ezer, beste batzuk ikasi behar zirela, ospetsuagoak eta, horregatik, hobeak omen baitziren. Iraganeko kontuak; gaur, denok euskaraz hitz egiten dugula, euskarak merezi duen amodioa izango du mundu osoan zehar.

Hau pentsatzean, beste deiadar bat egiten diot: "Euskara, mugi zaitez denon artean"

Beste hizkuntzen ez dute aurrera egingo. Beraien azken pausoa eman dute, azken hedapena, azken mirespena. Orain, euskarak bidea zabalik du aurrera egiteko, beste hizkuntzak behera doazen heinean. Orduan, euskara hizkuntzen artean lehena, denona, maitatuena eta hoberena izango da; gaur egun izan beharko leikeena.

Hemengoek, euskotarrek, euskal lurraldekoek, oraindik ez dakite denok euskaraz hitz egiten, baina horrelako hizkuntza eder bat edukitzeaz oso harro daude. Horregatik, euskotarrak euskara ikasiko du, eta ez da esango norbait euskotarra izango denik, baizik euskalduna, euskaraz hitz egiten duena, dela. Euskal Herria euskaldunen lurraldea izango da hemendik aurrera.

Euskara, hala ere, ez zaitut ulertzen. Urte askotan zehar bizi izan zara euskaldunon ahoetan. Baina zergatik ez zara bizi izan paperetan ere? Horrela mundu guztian zehar barreiatuko zara, haizea legez, eta mundu guztiak ezagutuko zaitu.

Hala ere, pozik nago. Ez frantsesa, ez gaztelania, ez inor. Zu, euskara, zara handiena eta mundu guztiak ezagutzen zaituenean, denak konturatuko dira ez dagoela euskara bezalako hizkuntzarik, ez dagoela horrelakorik, hain ederrik.

Horregatik, euskara, honakoa esaten dizut amaitzeko: "Euskara, atera zaitez dantzara"

Bernart Etxepare

Itziarren Semea - Ipuina

Neu nor naizen galdetzen diot nire buruari jipoi hori jaso nuenetik. Nire oroimena txarra da, eskasa. Baina galdera egiten dudanean, hori bakarrik agian, erantzuteko gai naiz. Erraza. Nor naiz? Itziarren semea. Nire izena? Berdin da. Garrantzitsuena? Zergatik ezizen hori? Itziarren semeak aurrera egin zuelako, ez nik.

Dena denbora asko gertatu omen zen. Badakizue, gerra ostean, denok triste, suminduta sentitzen ginen. Itziar, nire ama, lehena. Egoera horretan hasi nintzen eta, zoritxarrez, hasi eta hezi. Baina ez nuen horrelakorik onartzen. Inork ezin ziezadakeen esan zer egin behar nuen eta zer ez, zer zegoen ondo eta zer txarto...

Ez nengoen pozik, eta edonork ikus zezakeen egoera. Ez ni, ez nire lagunak, ezta nire ama ere. Inor zegoen pozik. Inor! Eta horregatik horren aurka jo nahi nuen, errotik kendu nahi nuen nire arazoa, eta desira horrek gero arazo asko ekarri zizkidan, larregi.

Baina gauza bat guztiaren gainetik neukan. Ni harrapatzen banindunten, ez nien besteei nire errua botako. Ni neu bakarrik nintzen nire ekintzen erantzule. Berdin zen zer egingo zidaten, zenbat joko ninduten, zer tortura jasoko nuen, berdin zitzaidan. Ez nuen halakorik egingo, inolaz ere. Ez nien txakurrei, nire zaindariei ezer esango. Txintik ere ez. Ahoa josita balego bezala egingo nuen, ziur nengoen.

Zoritxarrez, txakurrek harrapatu ninduten, eta nire uste ustelak egia bihurtu ziren. Nork eta txakurrek nire hego askeak ebaki zizkidaten errotik. Eta nire amesgaiztoa hasi zen. Tortura hitza eguneroko zerbait bihurtu zen. Tortura eta heriotza-zigorra. Ez nekien zein zen mingarriagoa. Izan ere, heriotza-zigorra torturekin hasten zen.

Baina torturek ez zuten nirekin funtzionatzen. Txakurrak baino indartsuagoa nintzen, gutxienez buruz. Eta azkenean, aske, libre, kalean nengoen. Itziarrek, amak, besoartean, negarrez hurbidu zait. Besarkatu nau. Neu ere negarrez. Besarkada beroa zen, agian bizitza osoko beroena. Baina ezin nuen besarkadaz gozatu. Gorputza ubeldurez josita nuen, eta mmina sentitzen nuen. Baina Itziarren besarkada bero eta goxoari ezin nion ezetz esan.

Etxera bidean, herriko jendeak ikusi ninduen. Batzuek galdetzen zuten ea nor nintzen, beste batzuek ea Itziarren semea nintzen, baina askok zeozer esaten zidaten: "Nor eta hi harrapatu haute, mutil" edo "Nola utzi hauten txakurrek, txo". Bero jaso ninduen herriak. Hala ere, ez nengoen guztiz pozik. Nik, askok bezala, neska bat maite nuen: Maji. Ederrenetan ederrena. Greziar Jainkosa bat zen, amodioaren Jainkosa niretzat, edo hori bailitzan sentitzen zuen nire bihotz gizajoak.

Etxera heldu nintzenean, jesarri eta amarekin hitz egiten hasi nintzen. Hizketaldi motza izan zen, baina Itziarrekin hitz egiten nengoen. Gauza garrantzitsuak ziren.
- Seme, zer egin haute horrela agertzeko?
- Ama, jo egin naute izenak eman ditzadan.
- Izenik eman al duk? Esan iezadak egia!
- Ez ama, ez dut eman! Jarri naiz garbia!
- Jarri haiz garbia?
- Bai ama, egia!
Segundu gutxi izan dira, baina luzea izan ziren, luzeegiak agian. Amak malkoak zituen aurpegian. Muxuzapi batekin kendu zituen, baina negar egiten jarraitzen zuen. Altxatu nintzen, ahal izan nuen moduan, eta nire eskua bere aurpegian jarri nuen. Begien ingurutik pasatu nuen eskua, emeki, malko gehiagorik isuri ez zitzan. Amak, irribarre eder batez, eskua hartu zidan eta masailean musu bat eman zidan.

Bat-batean, aulkitik altxatu eta lorategira abiatu zen. Geldirik gelditu nintzen eta, minutu pare baten ostean, berriz agertu zen. Eskuak odoletan blai zituen, arantzaz beterik. Horrekin batera, lorategiko klabelinik gorriena eta ederrena eskaini zidan. Ez nekien zer egin, eta are gutxiago zer esan. Azkenean, besarkatu nuen eta eskerrak eman nizkion, eskuak sendatzen nizkion bitartean. Gero negar egiten hasi zena neu izan nintzen.

Ohean sartu nintzen. Nire betiko ohea, ume txiki bat nintzenekoa. Baina egoera ez zen ume bat nintzenekoa bezalakoa. Txikia nintzenean, lasai lo egiten nuen. Baina, ezinezkoa egiten zitzaidan lo egitea. Amesgaiztoak burura zetozkidan ziztu-bizian. Baina, zein amesgaizto?

Nire bizitza osoko oroimenik txarrenetakoa izan zen. Oraindik ere ez dakit nola irten nintzen bizirik horretatik. Kartzelan nengoela, torturatzen ninduten. Tortura. Hitz itsusia. Baina are itsusiagoa da errealitatea. Inori ez litzaioke gustatuko nik jasan nuena.

Zazpi gizon ingurtu zitzaidan. Denak ziren handiak, indartsuak, uniformezko txakurrak. Ni hor nengoen, lurrean botata, zauriz beteta aurreko "galdetegi"-aren ondorioz. Sartu bezain laster, arauak azldu zizkidaten. Haiek gauzak galdetzen zizkidatzen. Erantzuten banuen, kaleratuko ninduten. Bestela, mina, ostikoak, makilkadak. Ea nork laguntzen zidan galdetun zidaten. Nik, esandakoa betez, ez nuen erantzun.

Geldirik geratu ziren. Ez zuten espero hainbeste min jasan zuen norbaitek ezer ez esan zezan. Baina kaleratu ordez, "makila" hartu zuten. Zer da makila? Amesgaiztoen tresna. Makilarekin hartzen eta lurretik altxatzen ninduten. Makilera lotu ninduten eta ostikoak ematen zizkidaten, lurrera botatzen eta berriz altxatzen ninduten, prozesua uneoro errepikatuz.

Galdera errepikatzen zidaten, baina ez nien erantzuten. Milaka aldiz errepikatzen zuten tortura, baina nik ez nuen txintik ere esaten. Ezpainak josita nituen, ez nuen inoren izena emango. Mina jasanezina bazen ere, ez nion inori traizioa egingo.

Azkenean, berriz ere lurrean botata utzi ninduten, odoletan blai, eta min izugarria sufrituz. Baina hori bakarrik nire amesgaiztoaren hasiera zen. Txakurrek ontzi bat ekarri zuten. Ez nuen ezer ulertzen. Ontzia urez beteta zegoen eta betiko galdera egin zidaten. Ez nien erantzun. Bat-batean, txakur bik di-da batean hartu eta burua uretan sartu zidaten.

Arnasik ez nuen hartu eta itota sentitzen nintzen. Burua hor sartuta izan arren, ez nuen urik ikusten. Nire biziaren irudirik ederrenak etortzen zitzaizkidan burura. Ama, aita, lagunak, familia... Denak zeuden hor, nirekin. Baina burua atera zidaten. Kolpe bat eman eta berriz galdetu zidaten ea nork laguntzen ninduen. Ez nuen erantzun eta berriro sartu zidaten burua ontzian. Itota bai, baina konorte barik gelditu nintzen. Burua atera zidatenean, ez nekien non negoen, ez nekien nor nintzen, ez nintzen erantzuteko gai. Utzi ninduten, denbora batez.

Ordu pare bat pasatu omen ziren, edo gutxienez hala iruditu zitzaidan. Berriz etorri ziren nire txakur "lagunak". Baina oraingoan ez zekarten horrelakorik, ez ontzirik, ezta makilik ere. Horien ordez, aliketa batzuk eta labana bat. Ni izerdetan nengoen, oraindik ez bainintzen ondo sentitzen. Oraindik zorabiatuta nengoen, gosez, eta odoletan, ubelduraz eta zauriz beteta.

Norekin egiten nituen maltzurkeriak galdetu zidaten berriz ere. Nire erantzuna, berriz ere, isiltasun itzela izan zen. Eta azkeneko martirioa jaso nuen. Galdetzen zidaten galdera hori, eta erantzuten ez nienean, azazkal bat kentzen eta apurtzen zidaten aliketekin. Haietatik tira eta odoletan hasi. Ez nien erantzunaren plazera eman, eta 20 azazkal barik gelditu nintzen.

Eta labanarekin zer egin zuten? Bost aldiz galdetu zidaten nire laguntzaileen izena, eta erantzuten ez nien bakoitzean, labana ezpainetatik pasatzen zuten. Bostetan galdetu eta bostetan ezpainak urratu zizkidaten.

Azkenean, amore eman zuten. Libre utzi ninduten.

Bat-batean, amesgaiztotik iratzarri nintzen. Polizien kotxea zen. Haien ondoan, Maji neskato ederra, ez eramateko erregutuz. Baina ez nekiena zen nigatik arduratzen zebilela. Nire logelan sartu eta atxilotu ninduten. Amak ez zuen ezer ikusi, lotan zegoen, hori uste nuen. Poliziek tiro bat eman zioten buruan. Itziar maitea hil zuten txakurrek. Behingoagatik oihu ankerra bota nuen.

Inor ez zegoen kalean, Maji eta poliziak bakarrik. Maji oihuka eta txakurrak Majiri kasurik egin gabe. Ikusi ninduenean, nigana hurbidu zen. Orduan, txakurrek kolpe bat eman zioten, lurrera botaz. Neu korrika joan nintzaion. Altxatu bezain laster, negarrez, besarkatu eta bi musu eman zizkidan. Bat masailean eta bestea ezpainetan.

Inoiz sentitu ez nuena sentitu nuen gau hartan. Poliziek Itziar hil zuten, baina Majik maite nuela erakutsi zidan. Zoriontsu eta triste. Pozez negar egiten, baita tristuraz ere. Burumakur, baina irribarre batez. Zoritxarrez, polizien kotxean sartu bezain laster, egoeraren larritasunaz konturatu nintzen. Ama galdu nuen, ez nuen Maji berriro ikusiko eta torturak itzuliko ziren.

Edo, gutxienez, etorkizuna hala izango zela zirudien. Hala ere, errealitatea...

Pantxoa eta Peio, "Itziar'en Semea"