Etxean txori bat daukat. Txikia, horia, ederra. Ez dakit noiztik daukadan etxean, eta oraindik ez dakit zein motakoa den. Hori berdin da, pentsatzen dut beti, nire txoria delako eta txoria maite dudalako. Kaiolan txioka ematen du eguna, doinu alaiarekin abestuz. Ahots zolia baina, txoria bezala, ederra.
Baina, gaur goizean, altxatu ostean, amestu ondoren, amezgaiztoak izanda, begirada bat bota dut kaiolara, txoriak ez baitu eguneroko doinua errezitatu. Egun tristea dugu kalean. Lainoek eguzkia guztiz estaltzen dute eta haren besarkada beroa txorien hegoetatik eta nire besoetatik aldentzen dute. Agian horregatik da, batek daki. Baina nire txoria isilik dago.
Bat-batean, burumakur agertu zait. Ez du jarri betiko aurpegia eskua luzatu diodanean laztantzeko eta bere ondoan janaria uzteko. Begira gelditu naiz. Triste dago, ez du mokadurik eman. Zergatik? Zergatik ez dabil kaiolan hegan eta abesten?
Kaiolaren atzealdean, izkututa, hegoak zaurituta zituen beste txori bat aurkitu dut. Ederra baino ederragoa. Txikia ere bada. Kaiolan ere arrautz apurtu bat somatu dut. Ez da ba nire txoritxo maitearen kumea izango?
Kumeak hegoak astintzen saiatu da, baina ez du indarrik. Hori ikusita, nire txoria aztoratu da, hegoak astinduz, kumeak legez, eta garrasi jasanezinak botaz, bere melodia apartak ahaztu balitu bezala.
Hau ikusita, kumea kaiolan sartu dut. Orain bi lagun izango ditut eta pozik egongo dira, batak bestea zainduz. Kumea gartzelan sartu bezain laster, ama gelditu da. Lasaitu da, baina geldi-geldi geratu da, kumeari begira. Bat-batean, hunkidura dela-eta, txoriak malko bat isuri du bere ur-katiluan. Ezin du jasan bere kumeak horrela jarraitzea.
"Zer egin dezaket nik?", pentsatu dut. "Kumeak ez du ezer egingo eta hemendik alde egin nahi du. Baina berarekin egon nahi dut. Ezin dute ihes egin, nireak izan behar dira, nik baino ez maite ditulako. Ez dago beste biderik. Hegoak ebakiko dizkiet, eta horrela txioka geldituko dira etxean, nire bizia alaituz".
Hau pentsatu bezain laster, sukaldera joan naiz. Aiztoa hartu dut esku artean, baina krudelegia iruditu zait. Honen alboan, txukun-txukun, guraize batzuk ikusi ditut, ia gordeta. Nirekin eraman dut kaiolaraino eta bi txoritxoen aurrean gelditu naiz. "Azken batean, nireak izango dira". Atetxoa zabaldu bezain azkar, nire txori kuttunak hegalak astindu ditu, hortik ihes egiteko. Inoiz egin ez duena egiten dabil. Zergatik izango da, ba? Ihes ez egiteko, txori zaurituaren ondoan jarri ditut artaziak. Hauek zabaldu eta berehala, ama aurrean jarri da, kumea defendatzeko. Burumakur dago, garrasika eta negar egiten. Txoria izaten jarraitu nahi du eta bere kumeak ere hala izatea desiratzen du. Txoria txori izatea egiten duena hegoak edukitzea da.
Amaren maitasuna ikustean, artaziak albotik kendu ditut. Haren aurpegira begiratu dut. Malkoak isurtzen ziren, gutxika. Neu ere, hunkituta, hala hasi naiz.
"Zer egingo dut, bada? Txoriak maite ditut, nirekin izan nahi ditut, baina beraiek aske izan nahi dute". Burua bueltaka dut. Ez dakit zer egin. Harri bat bezala sentitzen naiz, lurrean irmo, tente baina mugi ezinik, burua beste leku batean baneuka bezala.
Azkenean, ez dago beste biderik. Nork bere bidea jarraitu behar du. Neuk hemen dauzkadan betebeharrekin aritu behar naiz eta txoriek hegan, aske, bide berri bat aurkitu behar dute, poztasuna sortuko diena. Baina nik, kaiolan egon nahi ez badute ere, nigandik ihes egiten nahi badute ere, txoriak ditut maite.
Mikel Laboa, "Txoria txori"
